Recursos para educación en valores e educación emocional, xogos cooperativos

No blog   atópase unha extensa selección de recursos para traballar co alumnado de educación infantil e primaria aspectos diversos de educación en valores e de educación emocional.

TITORIAS PARA EDUCACIÓN INFANTIL

- Educación en Valores.  (Autoestima, Cooperación, Responsabilidade, Tolerancia…)

- Educación Emocional. (Expresar sentimentos, aprender a pensar, comunicación verbal e non verbal, Sentir e pensar…)

TITORIAS PARA EDUCACIÓN PRIMARIA

- Educación en Valores.

- Educación Emocional.

Nesta mesma liña tamén resulta moi interesante traballar con xogos cooperativos. Podedes atopar algúns nos enlaces que seguen:

Xogos cooperativos para a convivencia sen violencia, na web de Educarueca.


Xogos para a cooperación e a paz, elaborados por Antonio Vicent, inclúe varias categorías de xogos:

Sen comentarios »

Xose on xaneiro 28th 2010 in Sen clasificar

Por un consumo de Natal responsable

aplastada1.jpg

“Necesitas vestir ropa de marca para saber quién eres. Necesitas una casa en propiedad para sentirte seguro. Necesitas un todoterreno para pensar que puedes ir donde quieras. Necesitas tener un cuerpo “perfecto” para sentirte visible frente a los demás. Necesitas tener varias tarjetas de crédito para usarlas a modo de terapia cuando te sientes deprimido. Necesitas demostrar lo que sientes comprando algo y regalándolo. Necesitas irte lejos en tus 30 días de vacaciones para pensar que mereció la pena trabajar a destajo los 11 meses restantes del año.
¡Necesitamos que sigas necesitando!”

educarvalores1.jpg

“Cuando tenía 2 años le regalaron su primer coche de juguete: una reproducción en miniatura de un Ford Fiesta.
A los 3 descubrió que le encantaba subirse a “conducir” los coches que hay en la puerta de los bares y que se activan al echarles una monedita. El sueño de poder montar en un cochecito Feber se cumplió a los 5.
Con 6, “Cars” de Walt Disney se convirtió en su peli favorita. El scalextric fue el regalo de su tío Pablo cuando cumplió los 8. A los 9 era el rey del volante en los videojuegos de Fórmula 1.
Con 11 aprendió en las clases de educación vial en el colegio que el espacio público es para los coches y no para las personas.
El coche teledirigido fue el premio que le dieron sus padres por aprobar todo el curso cuando cumplió los 12 años.
A los 18 se sacó el carné de conducir.
A los 27 le regaló a su hijo una reproducción en miniatura de un todoterreno.”

educar2.jpg

“Sola, porque no sabe que puede perder un amor, arruinar un romance, si su olor corporal molesta”, dice un anuncio de los años cincuenta del desodorante Dryad. Y sin embargo, la foto de aquel anuncio aún expresa más: una guapa y joven mujer, con la mirada perdida, juega triste al solitario con una baraja de cartas. Su futuro depende de un desodorante.

El machismo ha sido una de las constantes ideológicas de la publicidad desde sus inicios y no sólo como reclamo para el cliente masculino: es muy rentable una mujer a la que no le gusta su cuerpo y se cuida con docenas de productos de belleza y se autoimpone ir al gimnasio dos veces por semana, que quiere gustar siempre y llena de ropa su armario cada temporada, que identifica la personalización de su hogar con muebles de usar y tirar, que como no tiene tiempo para comer se alimenta de productos precocinados, alimentos funcionales o complementos light, que como no tiene tiempo para relacionarse habla durante horas a través del móvil…”

Se algún destes anuncios te invita a reflexionar ou píntache unha interrogante con formato de negriña nalgún lugar da conciencia entón propóñoche que vexas uns cantos máis no documento sobre contrapublicidade elaborado por ConsumeHastaMorir, un grupo vinculado a Ecoloxistas en Acción. (Pinchando na imaxe descargas o documento, de 2,6 megas, en formato .pdf)

Os textos e imaxes que contén este libro son unha selección do traballo de “ConsumeHastaMorir”, contrapublicidades que responden ao monólogo comercial a base de descubrir o papel ideolóxico que xoga a publicidade e o discurso das grandes empresas anunciantes que a sustenta.

Desde a Area de Consumo da web Ecologistas en Acción propóñennos unha serie de criterios de consumo referidos a xoguetes e regalos, alimentación, mobles ou roupa.

Máis recomendacións na web da Axencia Catalana do Consumo, que fan referencia a :

  1. Botar contas antes de comprar
  2. Favorecer un consumo de proximidade no comercio local e produtos do comercio xusto.
  3. Contribuír a un nadal sostible e respectuoso co medio ambiente
  4. Moito coidado á hora de comprar xoguetes, en especial os videoxogos.

Xa para terminar,  presentamos un documento a modo de resumo onde se incide especialmente nos criterios a ter en conta na compra de xoguetes.

Tamén se pode ampliar a información sobre os xoguetes máis axeitados para os nosos fillos no artigo O xogo e os xoguetes na infancia deste mesmo blog.

Sen comentarios »

Xose on decembro 23rd 2009 in Orientación a pais e nais

Coidado coas etiquetas aos nenos/as

Hoxe copio no blog un excelente artigo prestado por unha amiga, a autora do blog Dálle un coliño que ten moita relación co tema que estamos tratando sobre o comportamento infantil, e que vos invito a ler.

Os adultos, sexamos pais ou non, temos o feísimo costume de etiquetar ás persoas, ás veces incluso collémoslle manía a alguén pola “etiqueta” que alguén lle puxo e nos transmitiu ou pola que nós mesmos lle poñemos e o curioso é que a maioría das veces non teñen nada que ver coa realidade.
Cando estas etiquetas llas pomos aos nenos, a forza de repetirllas facemos que as interiorice e as faga proprias polo que hai que evitalas, porque danan aquelo que máis queremos.

Invítovos a ler un pouco sobre o tema:

——————————-
Dille que lle queres
Laura Gutman (Este e outros artigos en www.lauragutman.com.ar)

Pechemos os ollos e recordemos o máis fermoso que nos dixeron os nosos pais: Princesa… rei da casa… vidiña… es un encanto… cariño… meu corazón… meu amor… meu ceo… que guapo… que listo…
Estamos sorrindo?

Talvez algúns de nós non logremos traer estes recordos, e no seu lugar aparezan sen permiso outros: que parvo es… pois só sabes mentir… que se segues así direillo ó teu pai… es malo… non te quero… seica non entendes… es xordo?… distraída como a súa nai…
Estamos compunxidos?

O que os nosos pais -ou quen se ocupou de criarnos- dixeran, constituíuse necesariamente no máis sólido da nosa identidade. Porque somos os adultos quen nomeamos como son as cousas. Por iso o que dicimos, é.

O neno pequeno non pon en dúbida o que escoita dos maiores. Pode ser doloroso ou gratificante, pero en todos os casos, a interpretación dos adultos é absolutamente certeira para o neno que aprende a traducir ó mundo a través do cristal dos maiores.

Neste sentido, a intención coa que falamos cos nenos é importante. Se os amamos de verdade, seguramente as nosas palabras estarán cargadas de sentimentos cariñosos e suaves. Pero se estamos cheos de resentimento, destilaremos xenreira aínda cando os nenos non teñan nada que ver.

É verdade que hai situacións onde o neno equivócase ou fai algo inadecuado. Pois ben. Unha cousa é conversar sobre iso que “fixo” mal, e outra cousa é que ese acto convértao en alguén que “é” malo. Só o noso rancor pode confundir entre unha cousa e outra. Se o neno, de tanto escoitar ós seus pais dicindo o mesmo, convéncese de que é malo, ficará atrapado por ese circuíto onde “é” na medida que é malo, e para ser malo, ten que seguir facendo todo o que faga enfadar ós seus pais. Nese punto, perdeu toda esperanza de ser amado sen condicións.

Para o neno “eternamente malo a ollos dos seus pais”, sempre aparecerá outro individuo que actuará o personaxe oposto: “o eternamente bo”. Ás veces é alguén tan próximo como o proprio irmán ou irmá, ou outra persoa moi próxima á familia. Alí, nese personaxe, -non importa que é o que faga- recaerá toda a admiración e será nomeado polos pais como alguén “bo, intelixente e listo”. Esta é a proba fidedigna de que non se trata do que cada un é ou fai, senón da necesidade dos adultos de proxectar polarizadamente, os nosos lados aceptados e os nosos lados vergonzosos noutros individuos, para non facernos cargo de quen somos. E tamén para dividir a vida nun costado ben negro e noutro ben branco, de modo de ter certa sensación de claridade. Que por suposto non é tal.

Parece que os adultos necesitamos amosar todo o que os nenos fan mal, cuan ineptos ou torpes son, para sentirnos un pouquiño máis intelixentes. É unha paradoxa, porque ó actuar desta forma, é obvio que somos incriblemente estúpidos.

Con todo as cousas son máis sinxelas do que parecen. Dicirlles aos nenos que son fermosos, amados, benvidos, adorados, xenerosos, nobres, belos, que son a luz dos nosos ollos e a alegría do noso corazón; xera fillos aínda máis agradables, sans, felices e ben dispostos. E non hai nada máis pracenteiro que convivir con nenos alegres, seguros e cheos de amor. Non hai ningún motivo para non prodigarlles palabras repletas de cores e sonos, salvo que esteamos inundados de rabia e rancor. É posible que as palabras bonitas non aparezan no noso vocabulario, porque xamais as recibimos na nosa infancia. Nese caso, tócanos aprendelas con tenacidade e vontade. Se facemos ese traballo agora, os nosos fillos -ao converterse en pais- non terán que aprender esta lección. Porque xurdirán das súas entrañas con total naturalidade, as palabras máis belas e as frases máis gratificantes cara aos seus fillos. E esas cadeas de palabras amorosas perpetuaranse por xeracións e xeracións, sen que os nosos netos e bisnetos reparen nelas, porque farán parte do seu xenuíno xeito de ser.

Parece que a nosa xeración é bisagra na evolución da sociedade occidental. Ás mulleres tócanos aprender a traballar e lidar co diñeiro. A ser autónomas. Tócanos aprender sobre a nosa sexualidade. A reaprender a ser nais con parámetros diferentes dos das nosas nais e avoas. E tócanos aprender a amar. Por iso é posible que sintamos que é un enorme desafío e ademais é moito traballo, isto de criar aos nenos dun modo diferente a como fomos criadas. É verdade. É moito traballo. Pero llo estamos aforrando á nosa descendencia. Pensemos que é un investimento a futuro con risco cero. De agora en diante… só palabras de amor para os nosos fillos! Gritemos ao vento que os amamos ata o ceo. E máis alto aínda. E máis e máis.

Sen comentarios »

Xose on decembro 17th 2009 in Orientación a pais e nais

Bo Nadal 2009!!

A Comunidade educativa do C.E.I.P. A Rúa quere desexarvos a todos e todas un Bo Nadal 2009 e o mellor para este novo ano que comeza.

1 comentario »

ruagalego on decembro 16th 2009 in Sen clasificar

A agresividade infantil

Na web de Guía Infantil atopamos este vídeo ilustrativo de introdución a este tema:

E aquí recollemos unha serie de artigos que achegan ideas para resolver este problema:

Sen comentarios »

Xose on decembro 14th 2009 in Orientación a pais e nais

Como corrixir o mal comportamento infantil

Antes de máis nada merece a pena que nos paremos un minuto para ver un vídeo que invita a pensar, e que leva por título: A clave da educación dos nosos fillos

Poderíase comentar con carácter xeral que os nenos/as imitan os comportamentos dos seus pais e que en moi grande medida eles acaban sendo unha copia (imperfecta) de nós mesmos.

De seguido podemos ver outro vídeo na mesma liña, de 6 minutos de duración, dunha película italiana dos anos 60, titulada L’ educazione sentimentale, que resulta moi expresivo e simpático e que ademais tamén invita a reflexionar:

Hoxe na escola de pais e nais comentamos os modos de mellorar as condutas negativas dos nosos fillos e fillas. Para iso vimos que podiamos contar cos premios e os castigos. Como punto de partida recomendamos fixarnos o máis posible nos aspectos positivos e nas cousas boas dos nosos fillos/as e felicitalos diariamente por eses logros.

Ademais, debemos ter moito cuidado e ser conscientes de non poñer etiquetas aos nosos fillos e fillas (eres un desastre, eres tonto, eres vago…), e centrarnos só nas condutas e nos comportamentos. Lembrar que el ou ela son sempre persoas, pero que ás veces fan cousas mal, e esas cousas son as que teñen que mellorar.

Os nenos e nenas sempre buscan a nosa atención, (o noso cariño, o noso afecto… pero incluso os nosos berros ou malas palabras antes de sentirse sós) e utilizan todas as mañas posibles para conseguila. Se sendo bos e portándose ben non conseguen  a nosa atención utilizarán os berros, os choros ou calquera outra forma de chantaxe emocional, e se nós os atendemos baixo esas circunstancias estaremos propiciando que utilicen esas malas condutas en toda hora e a todo momento. Podemos ver un exemplo simpático no seguinte vídeo localizado en Youtube:

As mellores estratexias que podemos utilizar para que aumenten as boas condutas son:

  • Reforzar as condutas positivas, especialmente con afecto e atención, pois esas son para todo ser humano as recompensas máis prezadas.
  • Modelar as condutas: nós temos que ser o exemplo e o modelo que o neno/a poida imitar.

E as estratexias para intentar eliminar malas condutas son:

  • Ignorar as condutas negativas, cando non sexan destrutivas, non facerlle caso para ver se así non se repiten, pois non obteñen o noso reforzo nin a nosa atención.
  • Tempo fóra dunha actividade, retiralo da actividade, e poñer ao neno/a por exemplo na “cadeira de pensar” (recoméndase con carácter xeral un minuto de tempo por cada ano do neno/a).
  • Para remodelar unha conduta podemos utilizar técnicas como a economía de fichas (con sistemas de puntos para premiar condutas que despois se cambian por premios) ou os contratos.

Na web de Guia infantil temos un vídeo explicativo das medidas que podemos levar a cabo diante do mal comportamento infantil. Con carácter xeral os castigos son un recurso que se debe utilizar o menos posible, e en ningún caso o castigo físico. (O vídeo dura 10 minutos).

A modo de reflexión e para saber se nós como pais e nais estamos facendo as cousas ben, debemos facernos preguntas tal como:

  1. Lémbrome de loubar, valorar, reforzar as cousas que ao longo do día fan ben os meus fillos/as?
  2. Coñezo, pregunto, a cada fillo/a, que cousas prefire, que lle gusta, que lle fai ilusión?
  3. Fago promesas de recompensa “a longo prazo”?
  4. Doulle algunha vez a recompensa antes de cumprirse o acordado?
  5. Se pese a reprendelo por facer algo mal segue faćendoo, qué está a sacar de positivo?
  6. Deixo ben claro e avisado con tempo que é o que será reprendido ou castigado?
  7. Emprego expresións como: “non tes arranxo”, “xa estou de ti…”, “desaparece!”…?
  8. Cumpro os castigos que impoño ou pola contra déixome amolecer?
  9. Emprego o castigo a miúdo ou só como derradeiro recurso?
  10. Repito as ordes e berro cen veces ao día?

Para terminar cunha mensaxe de esperanza, outro vídeo de mooooito interese!, que recolle os consellos dun neno/a aos seus pais :-)

2 comentarios »

Xose on decembro 3rd 2009 in Orientación a pais e nais

Déficit de atención e hiperactividade

O Trastorno por Déficit de Atención e Hiperactividade (TDAH) é un trastorno que se inicia na infancia e caracterízase por dificultades para manter a atención, hiperactividade ou exceso de movemento e impulsividade ou dificultades no control dos impulsos.

De acordo co DSM-IV, da Asociación Americana de Psiquiatría, estabécense 3 subtipos de TDAH, segundo a presentación do síntoma predominante:

  • Tipo con predominio do déficit de atención.
  • Tipo con predominio da impulsividade-hiperactividade.
  • Tipo combinado, onde predominan tanto síntomas de desatención como de impulsividade-hiperactividade.

(Ampliar máis información na web da Fundación ADANA)

Na Web de JANSSEN-CILAG temos un completo manual para pais, e tamén unha excelente GUIA PARA EDUCADORES (arquivo PDF con 74 páxinas e 2,5 Mb), onde se diferencian por unha parte o Trastorno por Déficit de Atención e por outra o Trastorno de Hiperactividade, e ofrécense pautas de atención diferenciada para as dúas situacións.

A Consellería de Educación da Xunta de Galicia publicou un caderno da súa colección Orientacións e Respostas Educativas, co título Alumnado con problemas de conduta, onde inclúe o TDAH nesta categoría, pois aínda que non necesariamente, con frecuencia a hiperactividade leva asociados problemas de conduta pois ao neno/a élle difícil controlar os seus impulsos.

Algunhas das pautas básicas que se recomendan poñer en práctica no ámbito familiar poden ser as seguintes:

Os pais e nais como modelo de conduta reflexiva:
Unha gran parte da conduta humana (desexable e indesexable) apréndese a través da observación. Os rapaces tenden a imitar os seus pais e outras persoas que lles resulten modelos atractivos. Así, non debemos “activar” as condutas problemáticas con tons de voz elevados ou agresivos, nin dar demasiadas ordes ao mesmo tempo, nin repetirnos de maneira excesiva. Debemos manifestarnos reflexivamente e non responder de xeito mecánico ás condutas provocadoras.

Normas de convivencia familiar. Poñer normas e límites é o pri­meiro paso para desenvolver unha disciplina positiva. Podemos uti­lizar o seguinte proceso:

  • Establecer regras e límites claros e aterse a eles. Se é necesario, podemos escribilos e poñelos nunha cortiza do cuarto (hora de levantarse e deitarse, horario de estudo e de TV, axudas nas tarefas domésticas, saídas, hora de volver á casa, control de gastos e consumismo, preparar a mochila para o día seguinte).
  • Previr os problemas antes de que se produzan. Darlle ao fillo ou filla sinais cando empeza a portarse mal. É a mellor maneira de ensinarlle a autocontrolarse.
  • Evitar a confrontación sobre as regras: unha vez consensuadas hai que respectalas. Cando non se respecta a norma ou o límite establecido, aplicar de inmediato a consecuencia axeitada. Ser coherente e facer exactamente o que se dixo.
  • Definir o comportamento positivo, reforzando con eloxios e afecto a boa conduta e ignorando a conduta que só busca chamar a atención.
  • Evitar as comparacións entre irmáns para non favorecer os celos. Procurar que pasen menos tempo xuntos, pero máis agradable, facendo cousas de xeito cooperativo e non competitivo.
  • Crear un ambiente de traballo e hábitos de estudo, establecendo horarios e lugares que faciliten a aprendizaxe.
  • Establecer contratos de conduta sinalando os aspectos que cómpre mellorar e as  consecuencias positivas ou negativas segundo a evolución observada.

Máis pautas de actuación na web TDAH.net

Un resumo de pautas no ámbito familiar nun documento dunha soa páxina.

Como utilizar auto-rexistros, elaborado por Jesús Jarque García, na colección Folletos de Ayuda a Padres y Madres. Para nenos/as a partir de 7 anos e orientados a mellorar condutas.

Normas e Límites

(Fonte da imaxe: Blog Mundo Diverso)

Hoxe, día 19 de novembro, tivemos a segunda sesión da Escola de Familia. Tratamos o tema das normas e os límites no ámbito familiar. Vimos que estes son tan necesarios como as normas de tráfico na circulación vial. Sen normas non pode existir orde nin organización; os nenos/as perden os puntos de referencia que lles dan seguridade no quefacer cotiá e bótanse a perder, acabando en moitos casos con actitudes pasivas e apáticas, cando non agresivas ou tiranas.

Vimos tamén a importancia dunha boa comunicación na familia, para establecer normas e límites compartidos. Comunicarse implica unha escoita atenta e activa e o diálogo.

Algo moi ligado ao establecemento de normas e límites son os estilos parentais (modos de educar dos pais e nais), e vimos que hai 4 tipos, que son:

  • Autoritario: faise o que din os pais, sen diálogo.
  • Sobreprotector: pais demasiado protectores, non favorecen a necesaria autonomía e responsabilidade persoal.
  • Permisivo: os pais deixan facer, e non poñen límites nin normas claros.
  • Cooperador, colaborativo: é o ideal ao que debemos aspirar. Reúne diálogo, autoridade, saber escoitar…

Na web de atopamos un amplo reportaxe sobre este tema. Para comezar podemos ver este  Cómo aplicar límites aos nenos/as, pero na mesma páxina podedes atopar outros máis sobre o mesmo tema.

Máis información en:

1. A importancia de poñer normas na casa, artigo PDF de unha soa páxina,  de Dra. Ainhoa Manzano Fernández e Dr. Juan Luis Martín Ayala, moi claro e resumido.

2. Técnicas básicas para manter os límites e as normas, PDF de 3 páxinas, publicado polo Departamento de Orientación do IES Xunqueira

3. Normas e Límites, artigo PDF de 4 páxinas, elaborado polo CEIP Fuensanta.

4. Como reforzar normas nos vídeos de Supernanny, da TV Cuatro.

5. Normas e límites para os fillos, no blog Mundo Diverso.

6. Como controlar a conduta infantil, un moi bo resumo que se atopa na web Psicodiagnosis.es, que se complementa con este outro de Problemas de conduta infantil.

Sen comentarios »

ruagalego on novembro 20th 2009 in Orientación a pais e nais

O protagonista da semana

“O Protagonista da Semana” é unha actividade para facer na aula e que pode axudar especialmente a nenos/as con baixa autoestima ou con dificultades de relación social.

Esta estratexia, que se fai con todos os nenos e nenas da aula -un por semana- ten como obxectivo máis importante  resaltar as características positivas dos nenos/as diante dos seus compañeiros.

Elaboramos un cartel que se coloca na aula para recoller as características do “Protagonista da Semana”. Neste cartel pódense colocar fotografías do neno/a, da súa familia, da súa casa…; debuxos feitos polo neno/a; anécdotas da súa vida que envíen os seus pais, etc.  Para iso, pídese a colaboración destes mediante unha carta na que se lles explica a actividade.

(Fonte da imaxe: http://pachinypachan.blogia.com/temas/pr…)

Entre as características que se anotan nese cartel atópanse:

  • Características de identidade: talla, peso,…
  • Afeccións e gustos persoais: comidas, xogos, contos,…
  • Cousas boas, cualidades positivas

Para iso, os compañeiros deben sinalar cualidades positivas do neno/a-protagonista. Este é un dos momentos máis importantes da actividade en relación ao neno/a  con baixa autoestima, xa que o enfoque sobre o positivo mellorará a valoración social do neno/a e o seu  propio autoconcepto.

Finalmente co cartel faise un libro de regalo ao neno/a para que o leve á súa casa de recordo.

Esta actividade admite algunhas variantes. Temos máis materiais para ampliar información en:

1. Artigo en PDF, de 17 páxinas, elaborado por Cristina Bertran Culla e Anna Gassó Gimeno, na revista Aula Material, nº 33, Outubro 1995, Suplemento Aula 43. Moi completo e con fichas xa elaboradas para imprimir.

2. Artigo en PDF, de 5 páxinas, elaborado por Gema Paz de Castro, na revista dixital Investigación y Educación, nº 22, febreiro 2006. Explicación sinxela da actividade.

3. Un exemplo dun libro elaborado, no blog La Cajita Mágica.

Sen comentarios »

Xose on novembro 19th 2009 in Carpeta de titores

O xogo e os xoguetes na infancia

Non todos os xoguetes son axeitados para os nosos fillos/as. Cada tipo de xoguete está recomendado para unha idade concreta. Na web Guía Infantil atopamos unha serie de artigos que nos aclaran moitas dúbidas sobre a importancia do xogo e o uso dos xoguetes na infancia.

Algúns destes artigos son:

Tamén atopamos máis artigos de natureza similar na web de Educacióninfantil.com

E outro máis na revista Educar Bien,

1 comentario »

Xose on novembro 18th 2009 in Orientación a pais e nais